Những lần đầu đáng nhớ.

Cái áo cử nhân, mũ tung lên trời, mấy chục bức hình cười nhe răng giữa sân trường — bộ ảnh tốt nghiệp đó mình vẫn còn lưu đầy đủ. Nhưng đứng sau bộ ảnh là bốn năm rưỡi học IT, mà sự thật phũ phàng là mình chẳng học được mấy trong giảng đường. SQL, cấu trúc dữ liệu, mạng máy tính — lướt qua đầu mình như mưa lướt qua mái tôn. Đầu kỳ ghi danh môn, giữa kỳ đi đếm đủ buổi tối thiểu, cuối kỳ cày hai đêm rồi đi thi — đủ qua môn là được. Vì sao? Vì lúc đó mình mải đi làm thêm.

Mình cày gần ba năm ở Lotteria gần trường. Bắt đầu từ chân chạy bàn, dần dần thành đứa cân cả cửa hàng — ai gọi vị trí nào mình nhảy vào vị trí đó. Ca sáng đứng bếp rán gà, dầu sôi bắn lên cẳng tay phỏng đỏ, một tay gắp gà một tay gói bánh theo nhịp pip-pip của khay đặt món. Ca chiều bốc hàng — dỡ thùng thịt, thùng khoai, thùng đá xay từ xe tải vào kho lạnh, vai nhức tới tận đêm. Ca tối là ca dọn: thông bồn sink, thông cống bếp, lau tủ đông, kỳ cọ sàn dầu mỡ tới khi khăn lau xám đen như than. Tan ca lúc 11 giờ đêm, áo đồng phục bám mùi dầu chiên không gột được, mình chạy con Wave Alpha về nhà — kiệt sức, nhưng trong người có cái gì đó bừng vui rất khó tả: vì mai vẫn có việc, vì cuối tháng vẫn có lương, vì mình đang tự trả tiền cho cuộc đời mình.

Lương không nhiều — tối thiểu vùng cộng phụ cấp ca đêm — nhưng Lotteria dạy mình thứ giảng đường không dạy: mọi nghề đều mệt theo cách rất riêng của nó, tiền kiếm bằng tay chân rất thật (đếm từng tờ, lau mồ hôi xong mới bỏ vào ví), và đồng nghiệp ca đêm mỗi người một câu chuyện, kể nhau nghe trong lúc lau bếp. Bốn năm rưỡi mang tiếng ngồi giảng đường, mà thực ra ba năm đứng bếp Lotteria mới là trường đời của mình.

Phải tới nửa cuối năm 4, mình mới thật sự chạm vào lập trình web — không phải do thầy cô, không phải do giáo trình, mà do Hoàng Công Thành — đứa bạn thân cùng lớp, người Thái Bình, mập mạp và cực đáng yêu theo cái cách rất riêng. Thành biết mình chỉ thạo rán gà chứ chưa từng viết nổi một dòng PHP, nên nó kéo mình ngồi xuống laptop, mở XAMPP, bập bẹ dạy mình từ cái thẻ HTML đầu tiên. PHP, MySQL, jQuery, một chút Bootstrap — Thành dạy gì mình học đó, vừa học vừa cãi nhau về cú pháp, vừa share nhau ổ cứng đầy course Pluralsight tải lậu, vừa cười khoái trá khi chạy được cái form login đầu tiên. Sáu tháng cuối đại học đó là sáu tháng học thật đầu tiên trong cả hành trình — và nó không xảy ra trong lớp. Nhân tiện đây cảm ơn Thành, mày là người đầu tiên dạy tao code cho ra hồn 🍻.

Ngày nhận bằng, mình cứ nghĩ đời sẽ rẽ sang một hướng nào đó rất ngầu — kiểu mở camera vlog "today is the first day of the rest of my life" này nọ. Thực tế: hôm sau dậy đi phỏng vấn, hôm sau nữa bắt đầu deadline đầu tiên ở công ty. Không có happy ending, chỉ có một cảnh phim mới được cuộn ra.

Và rồi mình hiểu: tấm bằng không phải kết thúc của hành trình học. Nó chỉ là cái receipt — bằng chứng mình đã đầu tư bốn năm vào kho kiến thức nền (cộng thêm sáu tháng tăng tốc nhờ Thành). Sau đó còn phải tự tích cóp tiếp, tự debug đời mình, tự ship version 1.0 của bản thân ra ngoài kia.

Trước iPhone 12 mini, mình toàn dùng máy cũ — iPhone 5s, iPhone 6s mua second hand trên Chợ Tốt. Không phải tiếc tiền — mà là mình thấy điện thoại mới tụt giá nhanh quá. Bỏ cả chục triệu mua máy mới, sáu tháng sau giá second hand đã xuống còn hai phần ba. Mua mới như đốt tiền theo nghĩa rất literal.

Cuối 2020, mình quyết định: thôi thì một lần trong đời, đập hộp đúng nghĩa. Apple ra 12 mini đúng gu mình — nhỏ gọn, vừa lòng bàn tay, giá hợp lý nhất trong dòng. Mình order online, đợi 5 ngày, ngày máy về tay run như đập hộp lần đầu của một YouTuber tech mới mở channel.

Mở seal. Ngửi mùi hộp Apple lần đầu tiên trong đời. Tháo nilon — chậm rãi, có chủ đích. Bật máy. "Hello" hiện lên. Cảm giác đó mình thề là khác xa với việc setup một con máy second hand đã bị format năm lần trước đó.

Sau đó? Quay về máy cũ ngay. iPhone 12 mini đó dùng tới khi hỏng (khoảng 2023 thì phải) mới đổi sang... một con máy second hand khác. 😂

Nghe hơi kỳ với một thằng dev kiếm tiền từ đồ Apple, nhưng đó là sự thật. Mỗi món tech sau cú này, mình đều chờ 6 tháng cho giá rớt rồi mới mua máy cũ.

P.S. Đập hộp cho người yêu thì là chuyện khác — với bản thân tiết kiệm, với người yêu thì hầu bao tự mở hơn chút. Vậy thôi, không kể tiếp 😎.

Thuật toán YouTube biết. Nó bắt đầu đẩy MotoGP cho mình. Rồi đẩy review của các vlogger Việt Nam test thử các cup-bike. Rồi đẩy ảnh các hot girl ngồi sau xe sport. Lý trí mình hét lên "đừng", cảm xúc mình hét lên "ok thử xem". Cảm xúc thắng — nó luôn thắng khi đối thủ là một thằng 25 tuổi vừa có lương ổn.

Tháng 10/2021, mình tìm được một con R15V3 cũ — màu đen tuyền, qua một đời chủ, giá mềm hơn mua mới kha khá. Tư thế ngồi gò bó, hai tay ôm bình, hai chân duỗi ra sau như đang chuẩn bị nổ máy ở Sepang. Đứng ngắm xe ở chỗ chủ cũ, mình nghĩ "wow đẹp quá".

Có một chi tiết mình giấu kín tới giờ: lúc chuyển khoản cho chủ cũ, mình thậm chí còn chưa biết đi xe côn. Một lần trong đời cũng chưa từng bóp ly hợp. Mình mua vì nó trông ngầu, vì nghĩ đèo gái sẽ thích lắm — bức ảnh mình tự dựng trong đầu là cô gái nào đó ngồi sau, tóc bay quanh Hồ Tây lúc hoàng hôn, dù lúc đó còn chưa có gái để đèo. Logic ở đâu? Logic đang ngủ. Cảm xúc đang cầm thẻ ngân hàng.

Hôm đi nhận xe, mình phải gọi thằng em đi cùng để nó lái về dùm — vì mình đứng nhìn cái cần côn còn chưa biết đặt chân vào đâu. Mình ngồi sau, ôm balo, im lặng nghe nó kể "đi côn dễ lắm anh, từ từ thả ly hợp là chạy". Về tới nhà, mình mới bắt đầu học đi côn — trên chính con xe mình vừa rút sạch tiết kiệm để rước về. Vài lần đầu chết máy giữa ngã tư đèn đỏ, sau lưng cả hàng xe bóp còi inh ỏi. Cay không tả được — và cũng không dám kể với ai, vì đó là bằng chứng vật lý cho việc mình mua xe theo cảm xúc thuần tuý.

Đi côn quen tay rồi, bước tiếp theo trong đầu mình là... làm cho nó ngầu hơn nữa. Mình mang xe ra tiệm dán decal: nửa thân Optimus Prime xanh-đỏ, nửa thân Megatron tím-xám, hai nhân vật Transformers chia nhau hai bên hông như sắp lao vào nhau giữa thân máy. Đứng ngó thành phẩm, mình tự xếp loại "siêu ngầu". Sự thật phũ phàng: chỉ có mình tự thấy ngầu. Người ngoài thì... cũng tuỳ.

Sau 3 tháng, mình tổng kết được: nóng máy giữa tắc đường Hà Nội (nhiệt từ động cơ phả thẳng vào đùi trong), đau lưng sau mỗi 20km (tư thế gò), đau cổ tay vì gồng lái, đau vai vì cúi gằm, ướt mồ hôi áo trong mỗi chuyến đi vì không có gió luồn vào người. Cảm xúc "ngầu" thì chỉ dài vài giây — đứng đèn đỏ, có người liếc nhìn, hết. Sau đó là chuỗi đau từ thắt lưng tới cổ vai gáy. Còn cô gái trong tưởng tượng? Vẫn chưa xuất hiện.

Thêm vào đó: không cốp đựng đồ, mưa ướt sũng vì không có gì che, đậu chỗ nào cũng phải lo trầy. Cuối tuần mình lấy SH chạy đi cà phê, R15 nằm im trong nhà phủ bụi.

Cuối cùng con R15V3 đó đắp chiếu trong nhà gần 3 năm tới giờ. Mỗi vài tháng mình mới đẩy ra nổ máy một lần cho ắc quy đỡ chết, dắt đi rửa rồi lại cất vào góc. Bài học rút ra rất đơn giản: đẹp với ngồi êm là hai thứ không liên quan. Và lý trí thua cảm xúc — kể cả khi bạn là một thằng dev được đào tạo về tư duy logic suốt mấy năm đại học. Optimus với Megatron giờ vẫn dán nguyên trên xe, chứng kiến mỗi lần mình đi qua nhìn nó và thở dài.

P.S. Tiện đây — bạn nào đọc tới đây mà có nhu cầu rước con R15V3 đen huyền + decal Optimus/Megatron về làm "thú cưng phòng khách", cứ inbox mình. Xe đi cực ít, máy zin, ngoại hình đậm chất Transformers, giá thương lượng. Bán giùm mình một bài học, mua giùm bạn một câu chuyện 😎.

Từ 100tr lên 1 tỷ là 3 năm. Trong 3 năm đó mình cày code, freelance song song full-time, làm vài dự án phụ, sai vài deal (ai chưa bao giờ sai deal thì người đó chưa freelance đủ lâu), được một số kèo lớn ngoài kỳ vọng, học thêm về đầu tư cá nhân (chứ không phải đầu tư crypto bốc đồng), và quan trọng nhất: ngừng tiêu vặt vô tội vạ.

Mình áp dụng nguyên tắc "chi tiêu theo phiên bản trước của bản thân". Năm 2024 mình tiêu ở mức năm 2023, kể cả khi thu nhập đã tăng. Phần chênh lệch tự động bay vào tài khoản tiết kiệm trước khi mình kịp tiêu. Kỹ thuật này gọi là "pay yourself first" trong sách tài chính — và nó hoạt động.

Tháng 6/2025, app ngân hàng hiện 10 chữ số. Một con số vừa đủ để mua một căn hộ nhỏ ở Hà Nội (nếu chấp nhận xa trung tâm), hoặc đủ để sống hơi xa hoa trong vài năm mà không cần làm gì.

Nhưng mình không mua nhà. Mình không nghỉ làm. Thay vào đó, mình gửi luôn vào công ty đang làm — 1Office — theo chương trình huy động vốn nội bộ, lãi 1%/tháng. Tức là ~12%/năm, gấp đôi gửi ngân hàng (5-6%/năm) ở thời điểm đó. Tiền vẫn nằm trong tầm tay, mỗi tháng lãi tự cộng vào, mà mình thì hiểu rõ công ty mình đang làm tới mức nào nên cảm giác rủi ro cũng dễ chịu hơn việc bỏ vào một mã chứng khoán chỉ-mới-đọc-tên. 2 giờ sáng đêm đó, mình có cảm giác mình vừa làm cái gì đó rất "người trưởng thành".

12%/năm không phải con đường vũ bão — không bằng một deal crypto trúng đỉnh, không bằng cú IPO trúng số. Nhưng nó là con đường yên, và mỗi tháng mình mở app thấy con số nhúc nhích đúng theo lịch. Sau gần 30 tuổi, "yên" đôi khi quan trọng hơn "nhanh". Mình đã đủ trẻ để chấp nhận rủi ro lớn, và đủ già để biết rủi ro lớn không phải lúc nào cũng có ý nghĩa.

Đối với mình, 1 tỷ này không phải đích đến — nó là vạch xuất phát mới. Bây giờ mỗi tháng mình có thể tự hỏi: "tháng này muốn build cái gì?" thay vì "tháng này phải kiếm bao nhiêu để sống được?". Đó là sự khác biệt mà rất ít blog nói tới.